Aşina Yüzler
(Samet Ağaoğlu)
KİTABIN ADI : AŞİNA YÜZLER
KİTABIN YAZARI : SAMET AĞAOĞLU
YAYINEVİ : AĞAOĞLU YAYINEVİ
BASIM YILI : EKİM 1965
KİTABIN KONUSU
Yazar kitabında
1920 ile 1950 yılları arasındaki siyasetçileri eleştirmekle beraber
kitapta kendi görüşlerini doğrularını ve yanlışlarını açık bir dille
anlatmıştır. Yazar Cumhuriyet yılları Türkiye’sinde insanların hayat
anlayışlarını siyasetle birleştirip, anlattığı kişilerin isimlerini
vermeden kitabına kahraman olarak geçirmiştir.
KİTABIN ÖZETİ
Yazar romanında Cumhuriyetin
kuruluşundan itibaren 1920’li yıllardan 1950’li yıllara kadarki
insanların “ kim bu bir iki üç adam? İsimleri önemli değil, sadece
kudret sahipleri o kadar!” cümlesinde belirtiği gibi bu dönemin
insanlarını bir şair bir hikayeci ve bir çok siyaset adamı çatısı
altında koca bir imparatorluğun yıkılışından sonra temelleri atılan
Cumhuriyet Türkiyesindeki insanların hayat anlayışlarını tasvir etmeye
çalışmış. Aklımıza belki koca bir topluluğun bir şair bir hikayeci ve
birçok siyaset adamından mı teşekkül olduğu sorusu gelebilir. Burada
yazar bu açık kapıyı da “Devrin bütün öteki tanınmışları, büyüklüğü,
küçüklüğü bilerek, bilmeyerek onların taklitçileri” diyerek kapatmaya
çalışmıştırmsn nickleri
Yazar romanına
başlarken bir şair olarak Nurullah ATAÇ’I aklı ile kalbi durmadan
değişen, birinin güzel dediğine ötekini çirkin damgasını yapıştırdığı
kuvvetli hislerinin ve engin zekasının çarpışmasından doğmuş çeşitli
acıları bazen gerçekten insanların insafsız olduğu kadar kuvvetli
keskin ironisi ile örmesini bilen bir adam olarak tasvir etmiştir.
Hikayeci olan
Ahmet Hamdi TANPINAR’I da İran minyatürlerinin ağaçlıklarına benzeyen
Rıfkı Melül’e benzetmiştir. Tanpınar’ın eserlerini sanat istidadının
yarattığı acemi fakat güzel bir ses olarak tanımlamış, incelendikce
Türk Dilinin büyük eserlerine ilham kaynağı olabilecek nitelikte
görmüştür.
Yazar daha öncede
belirttiğimiz gibi bir şair bir hikayeciyi Nurullah ATAÇ ve Ahmet Hamdi
TANPINAR’I temsil etmiştir. Birçok politikacıyı da önce yüz
ifadelerini, görünüşlerini ve bir o kadar da karekterlerinin romana has
bir üslup ile izah ederek politika adına giriştikleri bir çok tecrübe
ve deneyleri, bunun yanında yapılan bir çok hataları ilişkilendirmeye
çalışmıştır. Yazar, eserinde politika hakkındaki görüşlerine de oldukça
sık yer vermiştir. Bu dönem tarihine damgasını vuran birçok siyasetçi
ve hatta perde arkasındaki birçok kişinin siyasete gerçekten hakim olan
kişilerden ziyade kendilerinin dizginlenemeyen başakalarını hayran
bırakma, kendi isimlerinin tarihin sayfasında daima kalıcı olamsı için
çalışan insanlar olarak anlatmaya çalışmıştır. Bunu da eserinde bilgi ,
sanat ve askerliğin daha derin ve yürünmesi güç vadilere benzetmiş,
bunlardan daha kolay ve kestirme olan politikayı da şahısların bu
emellerini gerçekleştirebilecekleri en süratli vasıtaya benzetmiştir.
Yazara göre, politikanın istediği sadece çevikliktir. Burada
çeviklikten kastedilen değişen durumlarda en uygun söz ve davranışın
söylenebilmesi için gereken çevikliktir. Hatta yazar, politikayı
hayatın kıskançlık, dalkavukluk, yüze gülme, arkadan hançerleme,
iftira, hıyanet, vefasızlık olguları kazanında kaynamaktan ibaret
olarak görmüştür. Yazarın yunan felsefesinide incelediğini bazı
noktalarda Sokrat ve Eflatundan da örnekler vererek istenilen ideali
ifade etmeye çalışmasından anlıyoruz.
Yazarın eserinde
anlattığı siyasetçiler ve gelişen olayların “milli şef” olarak
adlandırdığımız Ismet İNÖNÜ ve Demokrat Parti arasında kendi kişilik ve
karakterlerini arayan siyaset adamlarının hataları ve yanlışları ile
politikaya bir bakış açısı kazandırmıştır.
Bu dönem ve
siyasetçilerin özelliklerini de yeni kurulan Cumhuriyet Türkiyesi’nin
temellerinin yeni yeni oturması ve insanlarında bu belirsizlikten
sıyrılırken sergiledikleri davranışları; siyasetçi, romancı ve şair
üçlemesi ile açıklamaya çalışmıştır.
KİTABIN ANA FİKRİ
Hiçbir zaman kendi
kötü emellerimiz için bir insanı veya birini etkileyecek bir nesneyi-
bir devletin ileri gelen politikacısı olsak bile – kullanmamalıyız. Bu
bizim o an yararımıza olabilir fakat, ileride bizden
götürebileceklerini de düşünmemiz gerekmektedir.
KİTAPTAKİ OLAYLARIN VE ŞAHISLARIN DEĞERLENDİRMESİ
Nurullah ATAÇ,
Ahmet Hamdi TANPINAR ve ismi açıklanmayan siyasetçiler romanımızın
kahramanıdır. Bunların karakter analizini yaparken romansı bir hava
içinde, genelde tasvire dayanan, yüz şekillerini, görünüşünü ve fiziki
özelliklerini açıklamaya çalışmıştır.
KİTAP HAKKINDA ŞAHSİ GÖRÜŞLER
Yazarın Aşina
Yüzler adlı eserinde karekterlerin ismini açıklamadan olayları anlatmış
olması ve Osmalıca türkçesinden alıntı bir sürü kelimeleri kullanması
kitabın akıcılık etkisini azaltır.
KİTABIN YAZARI HAKKINDA KISA BİLGİ
1909’da Karabağ’da
doğdu. 1932’de Ankara Hukuk Mektebi’ni bitirdikten sonra doktorasını
Fransa’da tamamladı. 1946’da Ticaret Bakanlığı’ndaki görevinden istifa
ederek girdiği Demokrat Parti’de hızla yükselerek, partinin önde gelen
yöneticilerinden biri oldu. 1950’de Manisa milletvekili olarak Meclis’e
giren Ağaoğlu, bu görevini 27 Mayıs 1960 askerî darbesine kadar
sürdürdü. Çeşitli bakanlıkların yanısıra, başbakan yardımcılığı da
yaptı. Yassıada mahkemeleri tarafından yargılandı ve ömür boyu hapse
mahkûm edildi. Ekim 1964’de özel afla salıverilen Samet Ağaoğlu
anılarını Aşina Yüzler (1965), Arkadaşım Menderes (1968) ve Marmara’da
Bir Ada (1972) adlı kitaplarda topladı. Üniversite yıllarında yazmaya
başladığı öyküleri Varlık ve Yücel dergilerinde yayımlandı. Yine bu
yıllarda Ahmet Muhip Dranas ve Behçet Kemal Çağlar’la birlikte Hep
Gençlik adlı bir dergi çıkardı. Daha sonra öykülerini Strasburg
Hatıraları (1945), Zürriyet (1950), Öğretmen Gafur (1953), Büyük Aile
(1957), Hücredeki Adam (1964) ve Katırın Ölümü (1965) adlı kitaplarda
topladı. Demokrat Parti’nin Doğuş ve Yükseliş Sebepleri / Bir Soru adlı
kitabı hem bir anı, hem de Demokrat Parti üzerine bir tahlil
denemesidir. Samet Ağaoğlu 1982’de İstanbul’da öldü. Ölümünden sonra
bulunan 14 defter ve yüzlerce sayfadan oluşan günlüğü Cemil Koçak
tarafından yayına hazırlandı ve 1992’de İletişim Yayınları tarafından
Siyasi Günlük / Demokrat Parti’nin Kuruluşu adıyla yayımlandı.
Yazdığı Eserler : Babamın Arkadaşları, Siyasi Günlük/Demokrat Parti`nin Kuruluşu
| 
